Çin ve İngiltere’de yapılan iki ayrı araştırma, Türk üniversitelerinin bilimsel başarısızlığını ortaya koydu. Türkiye’den hiçbir akademik kuruluş, dünyanın en iyileri sıralamasında ilk 500’e giremedi.

● İdeoloji, bilimsel araştırmayı bitiriyor

Üniversiteler, 2006-2007 akademik yılına görkemli törenlerle adım atıyor. Rektörler açılışlarda bilimsel çalışmalardan ziyade siyasi içerikli konuşmalarıyla dikkat çekiyor. Dünya çapında yapılan 2 ayrı araştırma, rektörlerin bu tavrının altında yatan temel sebebi ortaya çıkardı: Türk üniversiteleri bilimsel başarı açısından uluslararası alanda varlık gösteremiyor.

İdeoloji, bilimsel araştırmayı bitiriyor

Yükseköğretimle ilgili acı tabloyu değerlendiren, Üniversite Öğretim Elemanları Dayanışma Derneği Başkanı Prof. Dr. Şefik Dursun, son yıllarda üniversitelerde siyaset ve ideolojiden başka bir şey konuşulmadığına işaret etti. YÖK'ün ve rektörlerin öğretim üyeleri üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Dursun, “Hocalara, 'Araştırmaları bırakın.' diyen rektörler gördük.” eleştirisinde bulundu. Türk Eğitim Sendikası İstanbul Şube Başkanı Yard. Doç. Dr. Hanefi Bostan da, ideolojik ve siyasi baskılar sebebiyle hocalarda bilimsel araştırma aşkının ve şevkinin öldüğünü söyledi. Bostan, huzur ortamının eksikliğine, maddi sıkıntıların da eklendiğini vurguladı.

Her yıl Çin'de belirlenen dünya üniversiteleri sıralamasında Türkiye'den hiçbir kuruluş ilk 500'e giremedi. İngiltere'deki başka bir araştırmada da sonuç değişmedi; Türk üniversiteleri ‘Dünyanın en iyi 200 üniversitesi' sıralamasında ‘sıfır' çekti. Değerlendirmeyi, İngiltere'de uluslararası eğitim ve kariyer konularında uzman araştırma kuruluşlarından The Times Higher Education Supplement yaptı.

Türk üniversiteleriyle ilgili ilk acı haber Çin'den geldi. Şanghay Jia Tong Üniversitesi Yükseköğretim Enstitüsü'nün yaptığı Dünya Üniversiteleri Akademik Sıralaması araştırmasının 2006 yılı sonuçları açıklandı. 4'üncüsü gerçekleştirilen araştırmada Türk üniversiteleri bilimsel bir başarı ortaya koyamadı. Geçen yıl 410'uncu olan Hacettepe Üniversitesi ile 469'uncu seçilen İstanbul Üniversitesi, 2006'da bu seviyeyi bile koruyamadı. Araştırma çerçevesinde, “Uluslararası bilimsel atıf indekslerinde yer alan makale sayıları, bilimsel araştırma sonuçları, mezunları ve hocalarının uluslararası bilimsel çalışmaları” gibi kriterler değerlendirildi. Başta Amerika, İngiltere, Almanya ve Japonya olmak üzere, sıralamaya şu ülkeler girdi: Şili, Güney Afrika, Yeni Zelanda, Singapur, Çek Cumhuriyeti, İrlanda, Macaristan.

İngiltere’de uluslararası eğitim ve kariyer konularında kılavuzluk yapan araştırma kuruluşlarından The Times Higher Education Supplement’in (THES) yaptığı araştırma, Çin’deki sonuçlardan çok farklı çıkmadı. Dünyadaki 3 bin 700 akademik aktivite, dünya çapında ünlü 30 üniversitenin en iyi araştırma laboratuvarlarında çalışan tecrübeli elemanlarla görüşme, 736 iş kurumu ile yapılan görüşme, uluslararası çalışmalar, uluslararası öğrenci oranının toplam öğrenciye göre durumu gibi kriterlerin değerlendirildiği araştırma sonunda dünyanın en iyi 200 üniversitesi belirlendi. Ancak Türk üniversiteleri başarısız bulundu ve sıralamaya alınmadı.

‘Üniversitelere siyaset ve ideoloji hakim’

Türk üniversitelerinin uluslararası alandaki başarısızlığı, akademisyenler tarafından Yükseköğretim Kurulu (YÖK)’na ve üniversite rektörlerinin öğretim üyeleri üzerindeki baskılarına ve kaynak yetersizliğine bağlanıyor. Üniversite Öğretim Elemanları Dayanışma Derneği Başkanı Prof. Dr. Şefik Dursun, son yıllarda üniversitelerde siyaset ve ideolojiden başka bir şey konuşulmadığına dikkat çekerek, “Üniversitelerde maalesef siyaset ve ideoloji hakim. Son günlerdeki tartışmalardan bunu anlamak mümkün. Üniversitelerdeki yönetim anlayışı sadece polisiye tedbirler alarak istedikleri tipte insan yetiştirmeye yönelik oldu. Bilimsel araştırmaların kalitesi çok düşük. Yayın sayıları arttı gibi gösteriliyor ama kullanılabilir araştırma değil.” dedi. Türk Eğitim Sendikası İstanbul Şube Başkanı Yard. Doç. Dr. Hanefi Bostan ise YÖK ve üniversite rektörlerinin hocalar üzerinde kurduğu baskıdan dolayı hocalarda bilimsel araştırma aşkının ve şevkinin öldüğünü belirtti.

En iyiler değişmedi

Çin Shanghai Jia Tong Üniversitesi’nin yaptığı araştırmada dünyanın en iyi üniversitelerinde ilk 10 üniversite değişmedi. Dünyanın en iyi üniversiteleri şöyle: Harvard, Cambridge, Stanford, California-Berkeley, MIT, California Teknoloji, Columbia, Princeton, Chicago ve Oxford.” THES’in yaptığı araştırmada ise sıralama şöyle: “Harvard, Cambridge, Oxford, MIT, Yale, Stanford, California Teknoloji, California, Berkeley, Imperial College London ve Princeton.

07.10.2006
Tuncer Çetinkaya - Eğitim Muhabiri